EQ voor beginners: kleine aanpassing, groot verschil

Een equalizer (EQ) zet delen van het frequentiebereik harder of zachter. Denk aan de bas- en hoogknop op een oude stereo, maar dan met meer controle over waar en hoeveel.

Er zijn twee soorten. Een grafische EQ heeft een rij schuifjes op vaste frequenties, meestal tussen de 5 en 10. Bij een parametrische EQ kies je per filter zelf de frequentie, de versterking en de breedte. Parametrisch is preciezer. Grafisch snap je sneller.

Een dopje dat niet afsluit kost je meer bas dan welke EQ-instelling ook terug kan geven. Klinkt een IEM dun, probeer dan eerst een andere dopmaat, per oor. Pas als de pasvorm klopt heeft corrigeren zin. Anders zit je te schuiven voor een lek dat elke keer anders is als je de IEM's indoet.

Bij elke IEM met een meting op onze site staat de curve naast de Harman IE 2019-doelcurve, de stippellijn. Waar de gekleurde lijn boven de doelcurve ligt, klinkt dat deel luider dan de meeste luisteraars in onderzoek prettig vinden. Eronder zachter. Zo heb je een beginpunt zonder te gokken.

• Begin met het grootste, breedste verschil. Bij de EDX Pro is dat de bas: van 20 tot 250 Hz gemiddeld 4 dB boven de doelcurve.
• Zoek daarna smalle pieken die scherp kunnen klinken, zoals die rond 7,8 kHz (4,6 dB boven de curve).
• Laat dalen rond 3 kHz eerst met rust. De meeste IEM's waarvan we een meting hebben zitten daar op deze opstellingen onder de doelcurve, en dat gebied opkrikken klinkt al snel schreeuwerig.
• Negeer alles boven ongeveer 8 kHz. Meetopstellingen verschillen daar te veel, en hoe diep de IEM in je oor zit verandert het ook.

Twee filters, allebei verlagingen. In een parametrische EQ zet je ze zo neer:

1. Zet eerst de low shelf erin en luister een paar nummers die je goed kent.
2. Bas nog te zwaar? Ga naar -5 dB. Nu te dun? Terug naar -3 dB.
3. Voeg het piekfilter alleen toe als s- en t-klanken je storen. Zo niet, sla het over.
4. Zet de EQ aan en uit op hetzelfde volume om te checken of je het echt beter vindt.

Heb je alleen een grafische EQ? Zet de schuifjes tot ongeveer 250 Hz 3 tot 4 dB lager en laat de rest vlak. Op een iPhone met Apple Music is de voorinstelling Bass Reducer een snelle manier om hetzelfde te proberen.

Het omgekeerde geval is de TinHiFi T2. Die meet in de bas gemiddeld 6,6 dB onder de doelcurve, en onder 60 Hz meer dan 8 dB. Wil je wat meer body, dan moet je versterken.

Een low shelf van +5 dB op 120 Hz met Q 0,7 brengt de gemiddelde bas van de T2 van -6,6 naar -3,0 dB ten opzichte van de doelcurve. Probeer niet het hele gat te dichten. Kleine drivers hebben grenzen, en een flinke boost in de diepe bas is precies waar vervorming begint.

Vuistregels voor een schoon resultaat:

• Verlaag liever dan dat je versterkt.
• Verander één ding tegelijk, in stapjes van 1 of 2 dB.
• Vergelijk op hetzelfde volume. Harder klinkt een paar seconden bijna altijd beter, en daar trapt iedereen in.
• Minder filters is beter. Twee of drie is voor de meeste IEM's genoeg.

• Android: Wavelet. Werkt op het geluid van de meeste muziekapps en kan kant-en-klare correcties van het AutoEq-project laden voor veel modellen. Gratis, met extra functies die je kunt bijkopen.
• iPhone: de Muziek-app heeft EQ-voorinstellingen in de iPhone-instellingen, waaronder Bass Reducer en Treble Reducer. Ze werken alleen in Apple Music en je kunt geen eigen curve maken.
• Spotify: heeft een eigen equalizer bij de afspeelinstellingen. Op sommige Android-telefoons opent die knop juist de equalizer van de telefoon zelf.
• Windows: Equalizer APO met Peace als bediening. Gratis, werkt voor het hele systeem en kan parametrische filters aan, dus je kunt de waarden uit de tabel hierboven zo intypen.
• Mac: eqMac. Een equalizer voor het hele systeem, met een gratis versie.

AutoEq zelf is een opensourceproject dat EQ-instellingen berekent uit gepubliceerde metingen. Handig als second opinion. Bedenk wel dat het naar een doelcurve corrigeert, en die doelcurve is niet per se jouw smaak.

Sommige USB-C-dongles hebben zelf een EQ. De FiiO JIEZI A en B hebben een parametrische 10-bands EQ en de SnowSky Tiny A en B een 10-bands EQ, allemaal in te stellen in de FiiO Control-app of via de webpagina van FiiO. De iBasso DC04 Ultra heeft EQ-instellingen op zijn eigen schermpje, zonder app.